Um launakönnun SFR

Launakönnun SFR er gerð í samstarfi við St.Rv. og VR og eru framkvæmdar af Gallup í febrúar á hverju ári. Félagsmenn SFR veita sjálfir upplýsingar um laun sín í könnuninni en samanburðurinn við félagsmenn í öðrum störfum/starfsstéttum og við önnur félög veitir mikilvægan samanburð. Launakönnunin veitir einnig innsýn í þróun launa og launamunar kynjanna.
 
SFR áréttar að alger trúnaður ríkir við framkvæmd könunnarinnar. Ströngum reglum er fylgt af Gallup við vinnslu gagnanna og geymslu þeirra. Öllum úrtakslistum er eytt þegar niðurstöður hafa verið birtar og verkefninu formlega lokið.
 
"Þegar spurt er um hvað sé innifalið í heildarlaunum nefna tæplega 80% einhverjar greiðslur og er það sama hlutfall og fyrir ári. Hlutfallið hefur lækkað aðeins miðað við það sem hæst var árin 2007 og 2008 þegar 85% fengu einhverjar aukagreiðslur. Um 35% fá greiddar yfirvinnugreiðslur og hefur það hlutfall heldur farið lækkandi undanfarin ár. Hæst var hlutfallið 53% árið 2007. Á hinn bóginn hefur þeim fjölgað undanfarin ár sem fá greidda „óunna“ yfirvinnu. Hlutfallið nú er um 27% en var lægst 17% árið 2007. Rétt tæpur fjórðungur fékk greitt vaktaálag og rúmur fimmtungur fékk fæðishlunnindi. Líkt og í fyrri könnunum fá hlutfallslega færri konur aukagreiðslur en karlar. Um fjórðungur kvenna fá engar aukagreiðslur en aðeins 10% karla."
"

REIKNIVÉL - smelltu hér til að reikna launin

Í reiknivélinni getur þú séð hver launin eru á opinberum vinnumarkaði miðað við tiltekin starfsheiti og sett inn þín laun til að sjá samanburðinn.

"
"Með „hlunnindum“ er hér átt við ýmiskonar styrki, eins og greiddan kostnað eða þá að vinnustaðurinn leggur starfsmanninum til tæki eða tól sem hann getur bæði nýtt í eigin þágu sem og í þágu vinnustaðarins. Ekki eru alltaf skýr mörk á milli þess hvort fyrirtæki bæti starfsmanni upp kostnað eða hvort um hlunnindi sé að ræða þótt hér sé valin sú leið að nefna þetta „hlunnindi.“ Ríflega sex af tíu starfsmönnum fá einhverskonar hlunnindi. Hjá körlum hækkar hlutfallið aftur eftir lækkun í fyrra og er nú svipað og það var 2014. Hjá konum lækkar hlutfallið aftur eftir hækkun í fyrra en er svipað og það var árin 2013 og 2014."
Heildarlaun SFR félaga voru rúmar 458 þúsund krónur í janúar 2016 miðað við fullt starf. Þetta er rúmum 37.500 kr. hærri heildarlaun en fyrir ári og hækkun um tæp 9%. Í fyrra hækkuðu launin um 22 þúsund krónur eða tæplega 6%. Á sama tíma mældist hækkun launavísitölu Hagstofunnar fyrir allan vinnumarkaðinn um 9,4%.
Karlar hækkuðu um tæpar 39 þúsund krónur (tæp 8%) og laun kvenna hækkuðu um tæpar 34 þúsund krónur (tæp 9%).
Kynbundinn launamunur á grunnlaunum
mælist 3,9% eftir að tillit hefur
verið tekið til starfsstéttar, aldurs,
vinnutíma, starfsaldurs, menntunar,
atvinnugreinar, mannaforráða og
vaktaálags.Þegar litið er til heildarlauna
eykst launamunurinn og mælist 11,8%.
Margt bendir því til þess að launamunur
kynjanna skapist ekki síst við greiðslur á
hlunnindum, yfi rvinnulaunum eða öðrum
launum. Flestir, eða tæplega 80%,
svara á þann veg að þeir hafi einhverjar
greiðslur umfram grunnlaun. Nú þegar
niðurstöður launakönnunarinnar benda
til þess að kynbundinn launamunur fari
vaxandi er ekki úr vegi að rýna nánar í
launasamsetningu SFR félaga.
Þegar laun eru skoðuð út frá tímakaupi,
en það eru heildarlaun deilt með unnum
klukkustundum, má sjá að bilið á milli
launa karla og kvenna eykst á milli kannanna.
Á myndinni hér til hliðar má sjá að
laun kvenna pr. vinnustund sem hlutfall af
launum karla hafa lækkað á milli mælinga.
Nú mælast konur með 85,7% af tímalaunum
karla en í fyrra mældist þetta hlutfall 86,5%.
Mesta breyting á milli ára mælist innan
starfafl okksins sérfræðingar með háskólamenntun
en í fyrra mældust konur í þeim
starfafl okki með 96,7% af tímalaunum karla
en nú mælast þær með 87,8% af tímalaununum.
Þetta er lækkun um tæp 9%. Mestu
munar hins vegar á tímalaunum karla og
kvenna í starfafl okknum sérhæft starfsfólk
en töluverð breidd er í störfum innan þess
fl okks. Konur í starfafl okknum mælast með
rétt rúmlega 80% af tímalaunum karla bæði
árin.
Einnig er athyglisvert að skoða greidd laun
umfram grunnlaun. Rúmlega 30% kvenna
segjast einungis fá greidd grunnlaun (dagvinnulaun)
en hlutfall karla sem einungis
fær grunnlaun (dagvinnulaun) mælist 12%.
Þá fá karlar að meðaltali hærri greiðslur
vegna yfi rvinnu, óunninnar yfi rvinnu og
annarra launa. Hér á myndinni að neðan má
sjá meðaltal þessara greiðslna hjá körlum
og konum í 100% starfi árin 2015 og 2016. Hjá
körlum hækka þessi laun um 7% á milli ára
en hjá konunum verður lækkun um 1% á milli
kannanna.
Ekkert eitt skýrir launamun karla og kvenna
en brýnt er að rýna í alla þætti launmyndunar
og mikilvægt er fyrir stjórnendur og
aðra þá sem koma að launaákvörðunum að
fylgjast vel með samsetningu launa. Það
hefur einnig oft verið nefnt manna á milli að
þegar svigrúm skapist til launahækkana þá
skili þær sér gjarnan fyrr til karla en kvenna
og því verður athyglisvert að fylgjast með
næstu könnun og hlut kvenna hvað varðar
yfi rvinnu og önnur laun.
Grunnlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um tæplega 35 þúsund krónur milli ára en hækkunin var um 16 þúsund krónur fyrir ári. Þetta er um 10% hækkun en launin hækkuðu um 5% fyrir ári. Meðaltal grunnlauna í könnuninni nú voru tæp 385 þúsund í ár en 350 þúsund fyrir ári. Þá er miðað við fullt starf. Karlar fengu tæplega 403 þúsund í grunnlaun og hækkuðu um rúmlega 33 þúsund (9%) og konur fengu rúmlega 376 þúsund og hækkuðu um tæplega 35 þúsund (rúm 10%). Grunnlaun sérfræðinga hækka um 14%, heildarlaun sölu-/afgreiðslufólks hækkuðu ekki.

Eins og áður sagði er tæp 9% hækkun á heildarlaunum og um 10% hækkun á grunnlaunum fyrir hópinn í heild en hækkun ólíkra starfsstétta er mismunandi. Mest hækkuðu grunnlaun sérfræðinga,eða um 14%, en minnst hækkuðu grunnlaun sölu-/afgreiðslufólks, eða um 4%. Þá hækkuðu heildarlaun fyrir „önnur störf“ mest, eða um 11%. Þetta eru störf eins og eftirlitsstörf, stuðningsfulltrúar, húsvarsla og ræstingarstörf. En ekki varð mælanleg hækkun á milli ára á heildarlaunum sölu-/afgreiðslufólks. Almennt má sjá fylgni á milli hækkunar grunnlauna og hækkunar heildarlauna innan starfsstétta en að þessu sinni skera tvær starfsstéttir sig frá þessu normi en það er sölu- og afgreiðslufólk þar sem 4% hækkun grunnlauna skilar sér ekki í hækkun heildarlauna sem mælist 0% og hjá sérfræðingum með háskólamenntun mælist runnlaunahækkunin 14% á milli ára en hækkun heildarlauna sama hóps mælist aðeins 6%.
Launakönnun SFR veitir tækifæri til að
greina laun félagsmanna eftir því hvort
um starfsmenn ríkisins eða aðra félagsmenn
SFR er að ræða.
Meirihluti SFR félaga, eða um 65%, eru
ríkisstarfsmenn. Aðrir félagsmenn starfa
hjá ríkisfyrirtækjum, samtökum fyrirtækja
í velferðarþjónustu, sveitarfélögum,
sjálfseignastofnunum eða hjá fyrirtækjum
sem vinna að félags,- eða velferðarmálum.
Greiningin hér til hliðar byggir á svörum
1332 félagsmanna SFR sem starfa hjá ríkinu
og 287 félagsmanna sem starfa hjá öðrum
vinnuveitendum.
Þegar þessi skipting er skoðuð má sjá að
heildarlaun félagsmanna SFR sem starfa
hjá ríkinu eru að meðaltali heldur lægri en
hjá SFR félögum sem ekki starfa hjá ríkinu.
Þarna er munur upp á um 7%.
Þetta á við í öllum starfafl okkum fyrir
utan sérhæft starfsfólk og tækna þar sem
ríkisstarfsmenn hafa að meðaltali heldur
hærri heildarlaun en aðrir SFR félagar sem
ekki starfa hjá ríkinu. Í þeim starfafl okki
eru m.a. rannsóknar- og eftirlitsstörf,
fangaverðir, matreiðslumenn, lyfj atæknar
og félagsliðar. Félagsliðar starfa bæði hjá
ríki og öðrum vinnuveitendum og mælast
heildarlaun þeirra sem starfa hjá ríkinu
hærri. Hafa ber þó í huga að hér er um
fámenna hópa að ræða og svörun einstakra
aðila getur haft áhrif á niðurstöðu í svo
litlum svarendahópi.
Ekki munar miklu á launum karla hvort sem
þeir starfa hjá ríkinu eða öðrum vinnuveitendum.
Töluverður munur sést hins
vegar þegar rýnt er í laun kvenna. Karlar
hjá ríkinu mælast með að meðaltali 2%
hærri laun en karlar sem starfa hjá öðrum
vinnuveitendum en það er þó misjafnt eftir
starfa fl okkum.
Töluverður munar er hins vegar á launum
kvenna þar sem konur sem starfa hjá ríkinu
mælast með lægri heildarlaun en konur
hjá öðrum vinnuveitendum í öllum starfafl
okkum. Að meðaltali mælast konur hjá
ríkinu með um 89% af launum þeirra kvenna
sem vinna hjá öðrum vinnuveitendum og í
starfafl okknum sérfræðingar með háskólamenntun
mælast konur hjá ríkinu aðeins
með um 75% af launum þeirra SFR kvenna
sem starfa hjá öðrum vinnuveit endum.
Aftur er þó tilefni til að benda á að hér er
um fámenna hópa að ræða
Launakönnun SFR stéttarfélasg og Starfsmannafélasg Reykjavíkurborgar
er að vanda unnin í samstarfi við VR. Það þýðir að
félagsmenn allra stéttarfélaganna svara samskonar spurningalista
frá Gallup.
Svarendur hafa allir uppfyllt ákveðin skilyrði um starfstíma og
stéttarfélagsaðild og launatölur byggjast á svörum þeirra sem
eru í a.m.k. 70% starfshlutfalli. Hafa verður þó í huga að nokkur
munur getur verið á svörun þessa hóps og þeirra félagsmanna
annarra sem eru nýrri í starfi og eða laustengdari félögunum.
Einnig er vert að hafa í huga að munur á launum félagsmanna
eftir stéttarfélögum getur að hluta til stafað af því að samsetning
félagsmanna stéttarfélaganna er ólík hvað varðar
störf, aldur og félagsaldur.
Launin hærri á almennum vinnumarkaði
Launin eru að vanda hæst hjá VR og munar töluverðu á milli launa á
almennum og opinberum vinnumarkaði. Meðallaun félagsmanna í
VR eru tæplega 597 þúsund á mánuði en þau eru um 458 þúsund hjá
SFR félögum og tæp 483 þúsund hjá St.Rv.
Uppreiknuð meðallaun félagsmanna VR samkvæmt könnuninni
eru því um 140 þúsund kr. hærri en meðallaun SFR félaga og um 114
þúsund kr. hærri en meðallaun St.Rv. félagsmanna.
Launahækkun jöfn á milli ára
Heildarlaun hækka um 8,9% á milli ára hjá SFR og VR. Hjá St.Rv.
mælist hækkunin um 8,5%. Launahækkun er því nokkuð jöfn á milli
stéttarfélaga þetta árið ólíkt því sem var í fyrra þegar hækkun
heildarlauna VR félaga var 3% á milli ára og hækkun heildarlauna hjá
St.Rv. mældist 12.3%.
Launamunur kynjanna
Heildarlaun kvenna eru að meðaltali rúmlega 20% lægri en laun
karla hjá SFR. Þau eru um 13% lægri hjá St.Rv. og konur í VR hafa
um 14% lægri laun en karlar. Þegar tekið hefur verið tillit til aldurs,
vinnutíma, starfsaldurs, starfsstéttar, menntunar, vaktaálags og
atvinnugreinar er sá munur sem eftir stendur kallaður kynbundinn
launamunur. Kynbundinn launamunur eykst á milli kannana hjá SFR
en hann mælist nú 11,8% en mældist 8,6% í fyrra. Launamunurinn
stendur nánast í stað í 10% hjá VR og lækkar hjá St.Rv. úr 7,4% í fyrra í
6,1%. Ekki er um marktæka breytingu að ræða á kynbundnum launamun
hjá félögunum.
Aðrir þættir
Þegar litið er til annarra þátta má glöggt sjá að hlutfall háskólamenntaðra
er svipað hjá St.Rv. og VR eða í kringum 35%. SFR stéttarfélag
er hvað þetta varðar frábrugðið hinum félögunum en hlutfall
SFR félagsmanna með háskólamenntun er um 12%. Hlutfall háskólamenntaðra
félagsmanna hækkar á milli ára hjá öllum félögunum og
hefur almennt farið hækkandi undanfarin ár.
Meðalvinnutími stendur í stað eða lækkar á milli ára en vinnuvikan
er svipuð á milli stéttarfélaganna. Hún er lengst hjá VR eða 43,7
tímar að meðaltali. Hjá St.Rv. mælist hún 43,2 tímar og styst mælist
hún hjá SFR eða um 42,7 klst.
Þegar litið er til hlunninda þá má sjá að hlutfall þeirra sem fá hlunnindi
er hæst hjá VR en 80% félagsmanna VR hafa einhver hlunnindi á
móti rúmlega 60% félagsmanna SFR og um 67% félagsmanna St.Rv.
Ánægja með launakjör eykst töluvert á milli ára meðal félagsmanna
allra stéttarfélaganna og má leiða getum að því að kjarasamningar
haustið 2015 hafi þar töluvert um að segja. Rúmur helmingur félagsmanna
VR er ánægður með launakjör sín eða 54%. Félagsmenn St.Rv.
eru líkt og í fyrra óánægðastir með laun sín en um 25% félagsmanna
St.Rv. segjast ánægðir með launakjör sín og hið sama á við um 27%
félagsmanna SFR.
Spurt var um laun fyrir janúarmánuð greidd þann 1. febrúar 2015. Helstu niðurstöður könnunarinnar sýna að heildarlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um rúmlega 22 þúsund krónur frá því í janúar í fyrra. Þetta er tæplega 6% hækkun. Í könnuninni fyrir ári hækkuðu heildarlaun um 7% og árið þar áður um 6%.

Meðaltal heildarlauna í könnuninni nú voru 421 þúsund en voru 398 þúsund fyrir ári og 372 þúsund krónur fyrir tveimur árum fyrir fullt starf. Þá eru laun fyrir 70-99% starf uppreiknuð í 100% starf. Karlar hækkuðu um tæpar 25 þúsund krónur (rúm 5%) og laun kvenna hækkuðu um rúmar 19 þúsund krónur (rúm 5%).
Grunnlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um tæplega 16 þúsund krónur milli ára, en hækkunin var um 20 þúsund krónur fyrir ári. Þetta er tæplega 5% hækkun, en launin hækkuðu um 6% fyrir ári. Meðaltal grunnlauna í könnuninni nú voru 350 þúsund, en voru 334 þúsund fyrir ári en 314 þúsund krónur fyrir fullt starf fyrir tveimur árum. Karlar fengu tæplega 370 þúsund í grunnlaun og hækkuðu um rúmlega 20 þúsund (tæp 6%) og konur fengu rúmlega 341 þúsund og hækkuðu um tæplega 14 þúsund (rúm 4%). Þá er miðað við fullt starf.
Eins og áður sagði er tæp 6% hækkun á heildarlaunum og tæp 5% hækkun á grunnlaunum.

Grunnlaun fólks í skrifstofustörfum við afgreiðslu hækkar mest, eða um 7% og grunnlaun sérhæfðs starfsfólks og tækna hækka álíka mikið. Heildarlaun sölu- og afgreiðslufólks hækka mest, eða um 9%. Grunnlaun annarra starfsstétta hækkuðu um 4-5% og heildarlaun um 3-6%.
"

Í töflunni hér að neðan má sjá hækkun heildarlauna eftir starfsstéttum og kyni síðustu þrjú ár. Eins og sjá má hafa karlar hækkað meira en konur í sölu og afgreiðslustörfum, sé litið til hækkunar síðustu þriggja ára, en konur hafa hækkað meira en karlar í skrifstofustörfum. Mest áberandi er þó að konur hafa hækkað mun meira en karlar í skrifstofustörfum við afgreiðslu, eða um 20% en karlar hafa einungis hækkað um 7% til samanburðar. Laun karla í þessum hópi eru enda orðin lægri en kvenna. Að öðru leyti er hækkun karla og kvenna svipuð.

 Karlar 2013 2014 2015 Hækkun frá 2012
 Stjórnunarstörf 8%  2% 9%  20%
 Sérfræðingar með háskólamenntun   5%    6% 2%  13% 
 Sérhæft starfsfólk og tæknar  14%  6% 5%  26%
 Sölu-/afgreiðslufólk  -5%   9%   14% 18% 
 Skrifstofustörf   10%  6% 1%  17%
 Skrifstofustörf í afgreiðslu  15% 9%  -15%  7%
 Önnur störf  2% 13%   4% 19% 

 

Konur 2013 2014 2015 Hækkun frá 2012
 Stjórnunarstörf 9%  5% 3%  18%
 Sérfræðingar með háskólamenntun  3%    0%  12%  15% 
 Sérhæft starfsfólk og tæknar 9% 8%
7%  26%
 Sölu-/afgreiðslufólk 7%   5%  3% 15% 
 Skrifstofustörf 7%  8% 4%  20%
 Skrifstofustörf í afgreiðslu 3%  8%  8%  20%
 Önnur störf 8%  4%  5% 19% 

Þegar launamyndun fólks í fullu starfi er skoðuð eftir starfsstéttum og kyni má sjá að karlar fá hærri heildarlaun en konur í öllum starfstéttum. Grunnlaun karla og kvenna eru á hinn bóginn áþekk, sérstaklega í stjórnunarstörfum og skrifstofustörfum. Launamunur karla og kvenna í fullu starfi verður fyrst og fremst til vegna aukagreiðslna sem karlar fá umfram konur.

"
"Vinnutími fólks í fullu starfi á viku helst því sem næst óbreyttur milli mælinga. Vinnutími karla er að meðaltali 45,5 stundir en kvenna 41,6 stundir. Þetta eru áþekkar tölur og má sjá í vinnumarkaðskönnun Hagstofu Íslands, en þar mælist vinnutími karla í fullu starfi 47,4 tímar en vinnutími kvenna í fullu starfi 40,5 tímar á fyrsta ársfjórðungi 2015.<br />
<br />
Hlutfall karla og kvenna í fullu starfi breytist einnig lítið og um 90% karla eru í fullu starfi og 70% kvenna. Fyrir ári voru þó heldur fleiri konur í fullu starfi, eða tæp 72%
"
Þegar spurt er hvað sé innifalið í heildarlaunum nefna tæplega 80% einhverjar greiðslur. Hlutfallið lækkar aðeins á milli ára en í fyrra fengu 83% aukagreiðslur. Um 37% fá yfirvinnugreiðslur og hefur hlutfallið lækkað örlítið frá síðustu mælingu. Ríflega fjórðungur nefnir greiðslur fyrir „óunna yfirvinnu“ líkt og fyrir ári og rétt tæplega einn af hverjum fjórum fékk greitt vaktaálag sem er aukning frá árinu 2014. Rúmur fimmtungur fékk fæðishlunnindi og er það svipað og fyrir ári. Líkt og í fyrri könnunum eru þó færri konur sem fá aukagreiðslur en karlar. Um fjórðungur kvenna fá engar aukagreiðslur en aðeins 10% karla.

Könnun Gallup sýnir að óleiðréttur launamunur kynjanna á heildarlaunum fólks í fullu starfi er um 21% líkt og hefur munurinn verið svipaður síðustu fjögur ár.

Karlar í fullu starfi eru með 497 þúsund krónur á mánuði en konur 394 þúsund. Launhækkun heildarlauna hjá körlum og konum var álíka mikil þetta árið og því kemur ekki á óvart að launamunur heildarlauna haldist óbreyttur.

Þá munar um 10-22% á heildarlaunum karla og kvenna í ólíkum menntunarhópum sem konur eru lægri en karlar. Í ólíkum starfsstéttum er mestur launamunurinn í starfsstéttinni „sérhæft starfsfólk og tæknar“ og eru konur þar með 22% lægri laun en karlar. Þarna hefur launamunurinn kynjanna verið mestur undanfarin ár.

Kynbundinn launamunur heildarlauna, þ.e. þegar tekið hefur verið tillit til ýmissa þátta sem áhrif hafa á laun mælist nú tæp 9%, en mældist 10% í fyrra og 7% árið 2013. Þessar breytingar eru allar innan skekkjumarka og er því ekki hægt að segja með nægjanlegri vissu að kynbundinn launamunur hafi breyst. Við útreikninga liggja til grundvallar heildarlaun fólks í fullu starfi. Tekið er tillit til áhrifa fjölmargra þátta í útreikningunum þannig að sá munur sem fram kemur í launum karla og kvenna skýrist ekki af mismunandi vinnutíma, ólíkum starfsgreinum, atvinnugreinum, eða vegna mismunar á aldri, starfsaldri, menntun, eða mannaforráðum karla og kvenna.

Grunnlaun karla hækkuðu lítið eitt meira en kvenna þetta árið og þá jókst launamunur kynjanna hvað varðar grunnlaunin. Kynbundinn launamunur grunnlauna mælist nú 3,6% og er það í fyrsta skipti sem marktækur kynbundinn launamunur mælist í könnun SFR. Vikmörk eru 2,6% þannig að munurinn er á bilinu 1-6% með 95% vissu.

Í könnuninni er spurt um hvaða laun fólki finnist sanngjörn fyrir vinnu sína – miðað við fullt starf. Munur á sanngjörnum launum og raunverulegum launum er nú 22% og er það um tveimur prósentustigum lægra en fyrir ári. Þessi munur var mun meiri á árunum 2010-2012 en hefur lækkað jafnt og þétt síðan þá.

Líkt og áður munar talsverðu á hvað karlar og konur telja sanngjörn laun fyrir fullt starf. Konur telja sanngjarnt að fá 461 þúsund á mánuði, en karlar telja sanngjarnt að fá 576 þúsund fyrir fullt starf. Þar munar 20% á væntingum kynjanna – sem er svipaður munur og fæst ef borin eru saman heildarlaun karla og kvenna í fullu starfi. Má því segja að launavæntingar kynjanna og sá veruleiki sem kynin búa við fari saman.

Meirihluti svarenda, eða um 58%, er óánægður með launin en ánægja með laun hefur verið svipuð síðustu fimm ár. Karlar eru lítið eitt ánægðari með laun sín en konur. Af starfsstéttum eru sölu- og afgreiðslufólk og stjórnendur ánægðastar og af atvinnugreinum er mest ánægja með laun meðal fólks í heildsölu og smásölu og landbúnaði, orkustofnunum og skógrækt.
Launakönnun SFR er að vanda unnin í samstarfi við St.Rv. og VR. Það þýðir að félagsmenn allra stéttarfélaganna svara samskonar spurningalista frá Gallup. Þeir sem svara könnuninni hafa allir uppfyllt ákveðin skilyrði um starfstíma og stéttarfélagsaðild. Í launatölum er ennfremur miðað við að fólk sé í a.m.k. 70% starfshlutfalli. Hafa verður í huga að nokkur munur getur verið á svörum þeirra félagsmanna sem uppfylla þessi skilyrði og svo þeirra félagsmanna sem gera það ekki, t.d. þeirra sem eru nýir í starfi, með starfshlutfall undir 70%, eða laustengdari félögunum. Einnig er vert að hafa í huga að munur á launum félagsmanna þessara þriggja félaga stafar að hluta til af því að samsetning félagsmanna er ólík hvað varðar störf, aldur og félagsaldur.

Launin að vanda hærri á almenna vinnumarkaðinum.
Launin eru að vanda hæst hjá VR af félögunum þremur og munar töluverðu á milli launa á almennum og opinberum vinnumarkaði. Meðallaun félagsmanna í VR eru tæp 548 þúsund (uppfærð heildarlaun) en þau eru tæp 421 þúsund hjá SFR og rúm 445 þúsund hjá St.Rv. Uppreiknuð heildarlaun VR félaga eru því um 103 þúsund kr. hærri en laun St.Rv. félaga og um 127 þúsund kr. hærri en laun SFR félaga.

Launamunur milli VR, SFR og St.Rv. meðal fólks í fullu starfi
Félagsmenn í VR í fullu starfi eru með um 28% hærri heildarlaun en SFR félagar í fullu starfi og 19% hærri heildarlaun en St.Rv. félagar í fullu starfi. Eins og áður sagði stafar launamunur milli félaganna að hluta til af því að samsetning félagsmanna er ólík. Launabilið minnkar því milli almenna og opinbera markaðarins að teknu tilliti til þess að félögin eru ólík m.t.t. kyns, aldurs, starfsaldurs, vinnustunda, starfstétta, menntunar og vaktaálags. Þessi munur á heildarlaunum er nú 16% VR í vil þegar munur á VR og SFR er skoðaður og 15% VR í vil þegar munurinn á VR og St.Rv. er skoðaður. Mikið hefur dregið saman milli VR og St.Rv. frá því fyrir ári þegar munurinn var 27%, en heildarlaun St.Rv. félaga hækkuðu mest þegar bornar eru saman hækkanir félaganna þriggja. Hér ber einnig að geta þess að launamunur á milli almenna og opinbera vinnumarkaðarins er meiri hjá konum en körlum.

Heildarlaun janúarmánaðar (laun greidd 1. feb. 2015) hækkuðu um 12% á milli ára hjá St.Rv., um 6% hjá SFR og um 3% hjá VR
Eins og áður sagði hækkuðu heildarlaun VR félaga um 3% frá því fyrir ári, en laun þeirra hafa hækkað samtals um 16% frá árinu 2012. Laun SFR félaga hækkuðu um 6% milli janúar 2014 og janúar 2015, en samtals um 20% frá árinu 2012. Heildarlaun St.Rv. félaga hækkuð langmest af félögunum þremur milli ára, eða um 12%, og samtals hækkuðu laun St.Rv. félaga um 21% frá 2012, en þar höfðu leiðréttingar vegna starfsmats áhrif.

Ekki marktækar breytingar á kynbundnum launamun
Kynbundin launamunur er undir 10% hjá öllum stéttarfélögunum. Með kynbundnum launamun er átt við mun sem er á launum karla og kvenna að teknu tilliti til vinnutíma, starfsstéttar, atvinnugreinar, menntunar, starfsaldurs og aldurs. Minnstur mælist kynbundinn launamunur hjá St.Rv. eða rúm 7%, en mældist rúm 6% fyrir ári. Hjá SFR mælist kynbundinn launamunur hins vegar tæp 9%, en mældist tæp 10% fyrir ári. Hjá VR mælist kynbundinn launamunur nú tæp 10% en mældist 8,5% fyrir ári. Ekki er um marktæka breytingu að ræða á kynbundnum launamun hjá félögunum þremur.

Annar samanburður
Þegar litið er til annarra þátta má glöggt sjá að hlutfall háskólamenntaðra er svipað hjá St.Rv. og VR eða um 34%. SFR sker sig úr hópnum hvað þetta varðar en hjá SFR eru félagsmenn með háskólamenntun um 11%.

Vinnuvikan hjá félagsmönnum félaganna þriggja er áþekk. Hún er tæpir 44 tímar hjá starfsmanni í fullu starfi hjá St.Rv. og VR en tæpar 43 klst. hjá fullvinnandi félagsmanni hjá SFR.

Þegar litið er til hlunninda þá eru flestir félagsmanna VR sem fá hlunnindi eða 72% félagsmanna á móti um 63% félagsmanna SFR og 70% félagsmanna St.Rv.

Að lokum er það ánægja með launakjör. Í ljósi þess sem fram hefur komið hér að ofan er ekki að undra að félagsmenn á almenna vinnumarkaðinum eru almennt mun ánægðari með launakjör sín en félagsmenn hjá hinu opinbera en tæpur helmingur félagsmanna VR er ánægður með launakjör sín, en um fimmtungur félagsmanna St.Rv. og SFR. Hlutfall félagsmanna hjá St.Rv. sem eru ánægðir með launin eykst nokkuð milli mælinga.
"Um 43% telja vinnuálag sitt of mikið (alltof mikið eða heldur of mikið), en flestir telja álagið hæfilegt eða rúm 54%. Hlutfall þeirra sem telja álag vera mikið eykst örlítið á milli ára. Margir telja einnig að álag hafi aukist á sl. 12 mánuðum, eða 56%, en þetta hlutfall var 55% fyrir ári, en þegar mest var þá sögðu tæp 61% að álag hefði vaxið.<br />
<br />
Rúmur fimmtungur á erfitt með að hætta að hugsa um vinnuna þegar heim er komið og rúmlega einn af hverjum fjórum svarendum segist vera svo þreyttur eftir að heim er komið að þeir eigi erfitt með að gera nokkurn skapaðan hlut. Rúm 10% segjast oft hafa áhyggjur af því að upp komi vandamál í vinnunni sem ekki verði við ráðið og 14% segjast oft ekki langa í vinnuna næsta dag.<br />
<br />
Karlar eiga erfiðara með að hætta að hugsa um vinnuna eftir að heim er komið en konur og það á einnig við um stjórnendur og sérfræðinga í meira mæli en aðrar stéttir. Áhyggjur af vandamálum eru algengari meðal sérfræðinga, en sjaldgæf meðal sölu- og afgreiðslufólks. Þreyta er mest áberandi meðal ungs fólks og meira áberandi meðal kvenna en karla. Algengara er meðal ungs fólks en eldra fólks að það langi ekki í vinnuna næsta dag."
"

Hér að neðan eru birtar niðurstöður Launakönnunar SFR 2015 í nokkrum töflum. Í töflunum eru gefin upp meðallaun starfsmanna eftir ýmsum bakgrunnsþáttum svo sem atvinnugrein og starfsstétt.

Athugið að meðaltal er ekki birt nema það séu fimm eða fleiri starfsmenn á bak við meðaltalið.

Launatöflur

  1. Meðallaun eftir starfsstétt og kyni.
  2. Breytingar á grunn- og heildarlaunum á milli ára.
  3. Grunnlaun eftir starfsstétt og bakgrunnsþáttum.
  4. Heildarlaun eftir starfsstétt og bakgrunnsþáttum.
  5. Meðallaun eftir atvinnugrein.
  6. Breytingar á grunn- og heildarlaunum milli ára eftir atvinnugreinum.
  7. Grunnlaun eftir atvinnugrein og bakgrunnsþáttum.
  8. Heildarlaun eftir atvinnugrein og bakgrunnsþáttum.
  9. Laun; heilbrigðisþjónusta.
  10. Laun; félagsþjónusta.
  11. Laun; innheimtumenn, almannatryggingar og lánasjóðir.
  12. Laun; landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt.
  13. Laun; löggæsla, dómstólar og fangelsi.
  14. Laun; menntastofnanir, skólar og frístundaheimili.
  15. Laun; rannsókna- og eftirlitsstofnanir.
  16. Laun; heildsala og/eða smásala.
  17. Laun; opinber stjórnsýsla.
  18. Laun; önnur opinber starfssemi og þjónusta.

Skýringar
Í launatöflunum sem birtar eru hér eru gefin upp meðallaun félagsmanna eftir ýmsum bakgrunnsþáttum, þó aðallega starfsstétt. Meðaltal launa er ekki birt nema fimm eða fleiri félagsmenn hafi svarað í viðkomandi hópi. Launatölurnar í töflunni með heildar- og grunnlaunum mánaðar byggjast á svörum starfsfólks í 70-100% starfshlutfalli. Laun starfsfólks í 70-99% starfshlutfalli eru uppreiknuð miðað við 100% starf. Auk meðaltals eru einnig birt miðgildi, 25% mörk og 75% mörk í töflunum. Þær tölur gefa til kynna launadreifingu í viðkomandi starfsstétt. Miðgildi skiptir svarendahópnum í tvennt, helmingur svarenda er með lægri laun en miðgildið segir til um og helmingur með hærri laun. Talan í dálkinum 25% mörk gefur til kynna að fjórðungur svarenda er með sömu eða lægri laun en þau sem birtast í dálkinum og eru þá 75% svarenda með hærri laun. Talan í dálkinum 75% mörk gefur hins vegar til kynna að fjórðungur svarenda er með hærri laun en tilgreind eru í dálkinum á meðan 75% svarenda eru með sömu laun eða lægri.

Á grundvelli þessara talna, meðaltals, miðgildis, 25% marka og 75% marka, má meta launadreifingu samkvæmt eftirfarandi. Því breiðara sem bilið er á milli 25% marka, miðgildis og 75% marka, þeim mun meiri er launadreifingin í viðkomandi hópi. Eftir því sem bilið breikkar má segja að erfiðara sé að gera sér grein fyrir því hvaða laun eru algengust í viðkomandi starfsstétt eða hópi. Aftur á móti eru launin einsleitari í hópum eftir því sem bilið á milli þessara talna er þrengra og þá er auðveldara að gera sér grein fyrir á hvaða bili algengast er að laun séu í hópnum eða starfsstéttinni. Einnig er hægt að bera saman mismun á meðaltali og miðgildi. Ef meðaltalið er hærra en miðgildið bendir það til þess að nokkrir svarendur í hópnum hafi töluvert hærri laun en meginþorri hópsins og hífi þannig meðaltalið upp. Ef meðaltalið er lægra en miðgildið eru að líkindum nokkrir svarendur með töluvert lægri laun en meginþorri hópsins sem dregur þannig meðaltalið niður. Ef litlu munar á miðgildi og meðaltali má segja að ákveðið jafnvægi ríki í launadreifingu hópsins.

"

Niðurstöður launakönnunar SFR 2014 sýna að heildarlaun félagsmanna hækkuðu um 7% frá síðustu könnun. Það þýðir að meðalheildarlaun SFR félagsmanna hafa á tímabilinu hækkað umfram kjarasamningsbundnar launahækkanir sem almennt voru rúmlega 3%, umfram vísitölu sem var 3,1% á tímabilinu og einnig umfram launavísitölu ríkisstarfsmanna sem var 5,6% á þessu tímabili. Þetta er vissulega jákvæð þróun. Launaþróunin á tímabilinu frá janúar 2013 til janúar 2014 hefur því verið jákvæð. Það er hins vegar áhyggjuefni að nú eykst kynbundin launamunur á milli kannana. Hann mældist 7% í fyrra en mælist 10% nú. Þetta sýnir að hvergi má slaka á í baráttunni fyrir launajafnrétti.

Launin
Helstu niðurstöður könnunarinnar sýna að heildarlaun SFR félaga í fullu starfi hækka um rúmlega 7% eða um rúmlega 26 þúsund krónur frá því í janúar í fyrra. Meðaltal heildarlauna nú eru um 398 þúsund.
Heildarlaun hækka um 7% Helstu niðurstöður könnunarinnar sýna að heildarlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um rúmlega 26 þúsund krónur frá því í janúar í fyrra. Þetta er rúmlega 7% hækkun. Í könnuninni fyrir ári hækkuðu heildarlaun um 6% og árið þar áður um 7%.

Meðaltal heildarlauna í könnuninni nú voru 398 þúsund en voru 372 þúsund fyrir ári og 352 þúsund krónur fyrir tveimur árum fyrir fullt starf. Þá eru laun fyrir 70-99% starf uppreiknuð í 100% starf. Karlar hækkuðu um tæpar 30 þúsund krónur (tæp 7%) og lan kvenna hækkuðu um rúmar 25 þúsund krónur (rúm 7%).

Grunnlaun/dagvinnulaun hækka um 6%
Grunnlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um tæplega 20 þúsund krónur milli ára, en hækkunin var um 17 þúsund krónur fyrir ári. Þetta er rúmlega 6% hækkun, en launin hækkuðu einnig um 6% fyrir ári. Meðaltal grunnlauna í könnuninni nú voru 334 þúsund, en voru 314 þúsund fyrir ári en 297 þúsund krónur fyrir fullt starf fyrir tveimur árum. Karlar fengu tæplega 350 þúsund í grunnlaun og hækkuðu um rúmlega 13 þúsund (tæp 4%) og konur fengu tæplega 328 þúsund og hækkuðu um rúmlega 22 þúsund (rúm 7%). Þá er miðað við fullt starf.

Sérhæft starfsfólk og tæknar hækka mest
Grunnlaun fólks í sölu og afgreiðslu hækka mest eða um 11%, en þessi hópur hækkaði ekki milli ára í könnuninni í fyrra. Hér er því í raun að koma fram hækkun tveggja síðustu ára. Heildarlaun fólks í hópnum „Önnur störf“ hækka mest núna, en þau hækkuðu einnig lítið milli ára í könnuninni í fyrra. Í þessum hópi eru ófaglærð störf, svo sem öryggisvarsla, húsvarsla, ræsting og ótilgreind umönnunarstörf. Laun stjórnenda hækka minna en annarra starfshópa, en þau hækkuðu meira en laun SFR félaga almennt fyrir ári. Grunnlaun annarra starfsstétta hækkuðu um 4-6% og heildarlaun um 3-8%.

Hækkun heildarlauna eftir starfsstéttum og kyni
Í töflunni hér að neðan má sjá hækkun heildarlauna eftir starfsstéttum og kyni síðustu tvö ár. Eins og sjá má hafa karlar í sérfræðistörfum hækkað mun meira en konur í sérfræðistörfum sé litið til síðastliðinna tveggja ára. Karlar við skrifstofustörf í afgreiðslu hafa einnig hækkað mun meira en konur við skrifstofustörf í afgreiðslu. Á hinn bóginn hafa konur í sölu- og afgreiðslustörfum hækkað mun meira en karlar í sölu- og afgreiðslustörfum – ef litið er til síðustu tveggja ára.

Launakönnun SFR kemur nú út áttunda árið í röð. Könnunin er gerð í samstarfi við VR og St.Rv. Könnunin er unnin af Capacent Gallup og er ein stærsta og veigamesta launa- og vinnumarkaðskönnun landsins.

Samanlagt gefa þessar upplýsingar skýra mynd af þeirri þróun sem er á launum og starfsskilyrðum félagsmanna SFR á milli ára. Könnunin var unnin af Capacent Gallup í febrúar og mars 2014 og var framkvæmd með líkum hætti og síðustu ár. Spurt var um laun greidd þann 1. febrúar 2014. Alls sendu rúmlega 2.600 SFR félagar inn lista, en rúmlega 2.500 svör voru notuð við úrvinnsluna. Svarhlutfall var 59%. Af þeim sem svöruðu voru konur 74% og karlar 26% og eru konur lítið eitt fleiri núna en í síðustu könnun þegar þær voru um 70% af svarendum. Langflestir félagsmanna svöruðu á netinu, aðeins bárust 28 svör með pósti.

Trúnaður
SFR áréttar að alger trúnaður ríkir við framkvæmd könunnarinnar. Stöngum reglum er fylgt af Capacent Gallup við vinnslu gagnanna og geymslu þeirra. Öllum úrtakslistum er eytt þegar niðurstöður hafa verið birtar og verkefninu formlega lokið.

Flestir félagsmenn SFR fá einhverskonar aukagreiðslur ofan á dagvinnulaun eða um 83%. Töluverðu munar á konum og körlum, en 93,5% karla fá einhverskonar aukagreiðslur á móti 78,7% kvenna.
Heildarlaun karla hærri en kvenna í öllum starfsstéttum Þegar launamyndun fólks í fullu starfi er skoðuð eftir starfsstéttum og kyni, má sjá að karlar fá hærri heildarlaun en konur í öllum starfstéttum. Grunnlaun karla og kvenna eru á hinn bóginn áþekk, sérstaklega í stjórnunarstörfum og skrifstofustörfum. Á myndinni hér að neðan sést að launamunur karla og kvenna í fullu starfi verður fyrst og fremst til vegna aukagreiðslna sem karlar fá umfram konur. Að meðaltali eru grunnlaun kvenna tæp 90% af heildarlaunum en hjá körlum vega grunnlaunin að meðaltali um 74% af heildarlaunum þannig að nokkuð miklu munar á kynjunum hvað þetta varðar eins og myndin sýnir.

Ríflega átta af tíu fá einhverjar aukagreiðslur
Þegar spurt er hvað sé innifalið í heildarlaunum nefna rúmlega 83% einhverjar greiðslur. Hlutfallið var hæst tæplega 85% fyrir hrun, en lækkaði eftir hrun og varð lægst tæplega 76% árið 2011. Nærri 39% fá yfirvinnugreiðslur og hefur hlutfallið aukist frá síðustu mælingu. Ríflega fjórðungur nefnir greiðslur fyrir „óunna yfirvinnu,“ líkt og fyrir ári og rúmur fimmtungur fékk fæðishlunnindi og jafnmargir fengu greitt vaktaálag. Þetta eru svipaðar tölur og fyrir ári. Líkt og í fyrri könnunum eru þó færri konur sem fá aukagreiðslur en karlar. Um 21% kvenna fá engar aukagreiðslur en aðeins 7% karla. Hlutfall kvenna sem fær aukagreiðslur hefur þó hækkað jafnt og þétt frá 2011 eins og sjá má á myndinni hér að neðan.

Sex af hverjum tíu fá hlunnindi
Með „hlunnindum“ er hér átt við ýmiskonar styrki eða greiddan kostnað eða þar sem vinnustaðurinn leggur starfsmanninum til tæki eða tól sem hann getur bæði nýtt í eigin þágu sem og í þágu vinnustaðarins. Í sumum tilvikum er því ekki beinlínis um hlunnindi að ræða, þar sem vinnustaðurinn gerir ekki annað en að bæta starfsmanninum upp kostnað sem hann hefur lagt út fyrir vinnustaðinn eða skaffar honum vinnutæki sem hann notar í þágu vinnustaðarins jafnvel utan skilgreinds vinnutíma. Hlutfall þeirra sem fá einhverskonar hlunnindi hefur nú staðið í stað undanfarin í þrjú ár, hlutfallið var talsvert lægra árin 2010 og 2011.

Bilið á milli hæstu og lægstu launanna
Samanburður á launum þeirra 5% félagsmanna sem eru á lægstu laununum og þeirra 5% sem eru á hæstu laununum sýnir að launamunur á milli þeirra hæstu og lægstu eykst.

5% hæstu og 5% lægstu laun hjá SFR
Með því að bera saman laun þeirra lægst launuðustu og þeirra hæst launuðustu fæst mynd á launabilið hjá félagsmönnum. Þau 5% sem eru með lægst heildarlaun eru með 243 þúsund krónur á mánuði eða lægra, en þau 5% sem hæst hafa launin eru með 699 þúsund eða hærra á mánuði. Það þýðir að þeir sem eru með lægstu launin hafa rúmlega þriðjung af launum þeirra sem hæstu launin hafa.



Á myndinni hér að ofan má sjá þróun launa þessara hópa ásamt meðallaunum félagsins síðustu átta ár. Á myndinni sést að laun þeirra lægst launuðu hafa hækkað hlutfallslega meira en laun þeirra hæst launuðu eða um 59% á móti 36% hjá þeim tekjuhæstu. Prósentur segja hins vegar ekki alla söguna. Laun tekjulægsta hópsins hafa hækkað um 90 þúsund á þessum átta árum. Meðallaunin um 124 þúsund og laun þeirra tekjuhæstu um 185 þúsund á tímabilinu. Einnig má sjá að laun 5% tekjuhæsta hópsins voru að minnsta kosti 361.000 krónum hærri á mánuði en laun þerra tekjulægstu árið 2007 og nú 2014 eru laun þeirra 5% tekjuhæstu a.m.k. 456.000 krónum hærri á mánuði en laun þerra tekjulægstu. Á myndinni sést einnig að saman dró í launum á milli hópanna árin eftir hrunið enda sýndu kannanir þá glöggt að hæst launaða fólkið tók á sig meiri skerðingar en aðrir hópar. En nú dregur hins vegar aftur í sundur með hópunum og þeir launhæstu eru í dag með tæplega þreföld laun þeirra með lægstu launin.

Ánægja, óánægja með laun
Meirihluti félagsmanna eru óánægðir með laun sín. En tæpleg 60% svarenda segjast vera frekar, mjög óánægðir með launakjör sín.
Meirihluti er óánægður með laun sín. En tæplega 60% svarenda segjast vera frekar eða mjög óánægðir með launakjör sín og er þetta svipað hlutfall og verið hefur síðustu ár.
Ánægðastir með launin eru að vanda starfsmenn sem vinna í stofnanaflokknum Landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt. Starfsmenn í heilbrigðis- og félagþjónustu eru ósáttastir með laun sín en yfir 70% starfsmanna á í þessum flokki eru mjög eða frekar óánægðir með laun sín.
Í könnuninni er spurt hvaða laun fólki finnist sanngjörn fyrir sína vinnu miðað við fullt starf. Munur á sanngjörnum launum og raunverulegum launum er nú 24% og er það svipaður munur og fyrir ári. Þessi munur var mun meiri á árunum 2010-2012.
Líkt og áður munar talsverðu á því hvað karlar og konur telja sanngjörn laun fyrir fullt starf. Konur telja sanngjarnt að fá 445 þúsund á mánuði, en karlar telja sanngjarnt að fá 560 þúsund fyrir fullt starf. Þar munar 21% á væntingum kynjanna – sem er sami munur og fæst séu borin saman heildarlaun karla og kvenna í fullu starfi. Má því segja að launavæntingar kynjanna og sá veruleiki sem kynin búa við fari saman.
Meirihluti svarenda, eða um 59%, er óánægður með launin, en ánægja með laun hefur verið svipuð síðustu fjögur ár. Karlar eru lítið eitt ánægðari með laun sín en konur. Af starfsstéttum eru stjórnendur og sölu- og afgreiðslufólk ánægðast og af atvinnugreinum er mest ánægja með laun meðal fólks í landbúnaði, orkustofnunum og lánasjóðum og heildsölu og smásölu.

Álag í vinnu
Rúmur meirihluti félagsmanna telur vinnuálag vera hæfilegt. Nokkur munur er á milli eftir stofnanaflokkum og starfsstéttum hvað álag í vinnu varðar.

Álag enn mikið
Tæp 42% telja vinnuálag sitt of mikið (alltof mikið eða heldur of mikið), en flestir telja álagið hæfilegt eða tæp 56%. Þetta eru áþekkar tölur og komu fram fyrir ári. Margir telja einnig að álag hafi aukist á sl. 12 mánuðum, eða 55%, en þetta hlutfall var 58% fyrir ári, en þegar mest var þá sögðu tæp 61% að álag hefði vaxið.
Ef þetta er rýnt eftir flokkum stofnana þá kemur í ljós að það eru stofnanir í flokknum innheimtumenn ríkissjóðs, almannatryggingar og lánasjóður sem telja álag í vinnu vera einna mest. Í þessum flokki eru m.a. Tryggingastofnun, Sjúkratryggingar, Skattur, Tollstjóri, Sýslumenn, Lánasjóðurinn og fl. Það bendir því margt til að mikið álag sé á starfsmönnum þessara stofnana en fjöldi félagsmanna SFR starfar við sérhæfð skrifstofustörf og þjónustu við almenning í þessum stofnunum. Félagsmenn í heilbrigðisþjónustu telja álag einnig mikið.

Vinna og einkalíf –Þreyta og/eða áhyggjur af vinnu eftir að vinnu lýkur
Rúmur fimmtungur svarenda á erfitt með að hætta að hugsa um vinnuna þegar heim er komið og lítið eitt hærra hlutfall svarenda segist vera svo þreyttur eftir að heim sé komið að þeir eigi erfitt með að gera nokkurn skapaðan hlut. Tæp 12% segjast oft hafa áhyggjur af því að upp komi vandamál í vinnunni sem þeir ráða ekki við og lítið eitt hærra hlutfall segist oft ekki langa í vinnuna næsta dag.

Karlar eiga erfiðara með að hætta að hugsa um vinnuna eftir að heim er komið en konur og ef einstaka starfsstéttir eru skoðaðar þá eru stjórnendur og sérfræðingar heldur líklegri en aðrir til segja að vinnuálag sé of mikið. Þeir eru einnig sá hópur sem er líklegri en aðrir til að eiga erfitt með að hætta að hugsa um vinnuna og vinnutengd mál eftir að vinnudegi líkur. Ef litið er til atvinnugreina eru það starfsmenn í félagsþjónustu sem eru líklegastir til að hugsa áfram um vinnuna eftir að heim er komið og algengara er að fólk í félagsþjónustu langi ekki í vinnuna næsta dag en fólk í flestum öðrum atvinnugreinum. Áhyggjur af vinnutengdum vandamálum utan vinnutíma eru sjaldgæf hjá skrifstofumönnum og sölu og afgreiðslumönnum.

Þegar þetta er skoðað í samhengi þá má draga þá ályktun að vinnuálag á vinnutíma gæti verið meira hjá innheimtumönnum ríkissjóðs, almannatryggingum og lánasjóðum en hjá öðrum stofnunum sem hafa önnur viðfangsefni. Það er þó á sama tíma athyglisvert að félagsmenn SFR í þessum stofnunum sinna almennt skrifstofustörfum og skrifstofumenn taka síður en aðrar starfsstéttir hugsanir/áhyggjur af vinnu og vinnutengdum málum með heim eftir að vinnu lýkur.

Starfsöryggi og aðhaldsaðgerðir á vinnustað
Meirihluti félagsmanna eða um 76% telur starfsöryggi sitt standa í stað á milli ára. Flestir starfsmenn hafa þó á sama tíma upplifað aðhaldsaðgerðir á vinnustaðnum en 9 af hverjum 10 félagsmönnum segja að gripið hafi verið til aðhaldsaðgerða á tímabilinu.

Heldur dregur úr starfsöryggi skv. könnuninni, en 26% SFR félaga telur starfsöryggi vera minna nú en það var fyrir ári, 67% telja það svipað og fyrir ári og 7% telja það meira en fyrir ári. Tæplega fjórðungur (23%) svarenda segja að uppsagnir hafi verið í þeirra stofnun vegna samdráttar á síðustu mánuðum. Helst verða starfsmenn varir við uppsagnir í verslunar- og sölustörfum og heilbrigðis- og félagsþjónustu. Einnig verða félagsmenn meira varir við uppsagnir í stærri stofnunum en minni.

Hjá 12% svarenda hafa laun verið skert. Algengast er að þau hafi verið skert í hópi starfsmanna löggæslu, dómstóla og fangelsa. Þar segja 38% að laun hafi verið skert. Þeir sem hafa hærri laun hafa frekar lent í skerðingu en þeir sem lægri laun hafa. Þó hafa 6% starfsmanna með lægri laun en 250 þúsund á mánuði lent í skerðingu, en 20% þeirra sem hafa hærri laun en 450 þúsund kr. á mánuði hafa lent í skerðingu. Langalgengast er að laun hafi verið skert með yfirvinnubanni eða skerðingu á yfirvinnu (72%).

Dregur úr ánægju með lífið
Þrátt fyrir aukna starfsánægju, dregur úr ánægju fólks með lífið. Þeim sem segjast mjög ánægðir fækkar úr 41% í 28%. Meiri óánægja er þar sem hafa verið uppsagnir og þar sem laun hafa verið skert. Starfsfólk stærri stofnana er almennt óánægðara með lífið en starfsfólk minni stofnana.

Vísbendingar um að kynbundinn launamunur aukist
Könnun Capacent sýnir að óleiðréttur launamunur kynjanna á heildarlaunum fólks í fullu starfi er um 21% líkt og síðustu tvö ár. Karlar í fullu starfi eru með 471 þúsund krónur á mánuði en konur 372 þúsund. Launahækkun heildarlauna hjá körlum og konum var álíka mikil þetta árið og því kemur ekki á óvart að launamunur heildarlauna haldist óbreyttur.
Þá munar um 17-22% á heildarlaunum karla og kvenna í ólíkum menntunarhópum. Í ólíkum starfsstéttum er mestur launamunurinn í starfsstéttinni „sérhæft starfsfólk og tæknar“ líkt og áður og eru konur þar með 24% lægri laun en karlar. Þarna hefur launamunur kynjanna verið mestur undanfarin ár. Launamunurinn í sölu- og afgreiðslustörfum er konum í hag, en um lítinn hóp er að ræða, aðeins 11 konur og 18 karlar.


Kynbundinn launamunur heildarlauna, þ.e. þegar tekið hefur verið tillit til ýmissa þátta sem áhrif hafa á laun mælist munurinn 10% en mældist 7% í fyrra og 10% árið 2011. Breytingar eru innan skekkjumarka frá síðustu könnun. Við útreikninga liggja til grundvallar heildarlaun fólks í fullu starfi. Tekið er tillit til áhrifa fjölmargra þátta í útreikningunum þannig að sá munur sem fram kemur í launum karla og kvenna skýrist ekki af mismunandi vinnutíma, ólíkum starfsgreinum, atvinnugreinum, eða vegna mismunar á aldri, starfsaldri, menntun eða mannaforráðum karla og kvenna.
Grunnlaun kvenna hækkuðu meira en karla þetta árið og því dregur úr launamuni kynjanna hvað varðar grunnlaunin. Konur hafa tæplega 6% lægri laun en karlar og hefur munurinn aldrei verið minni frá því að mælingar hófust. Ekki mælist kynbundinn launamunur á grunnlaunum.

Hér að neðan eru birtar niðurstöður Launakönnunar SFR 2014 í nokkrum töflum. Í töflunum eru gefin upp meðallaun starfsmanna eftir ýmsum bakgrunnsþáttum svo sem atvinnugrein og starfsstétt.

Athugið að meðaltal er ekki birt nema það séu fimm eða fleiri starfsmenn á bak við meðaltalið.

Allar launatöflur 2014

 

1. Meðallaun eftir starfsstétt og kyni.
2. Breytingar á grunn- og heildarlaunum á milli ára.
3. Grunnlaun eftir starfsstétt og bakgrunnsþáttum.
4. Heildarlaun eftir starfsstétt og bakgrunnsþáttum.
5. Meðallaun eftir atvinnugrein.
6. Breytingar á grunn- og heildarlaunum milli ára eftir atvinnugreinum.
7. Grunnlaun eftir atvinnugrein og bakgrunnsþáttum.
8. Heildarlaun eftir atvinnugrein og bakgrunnsþáttum.
9. Laun; heilbrigðisþjónusta.
10. Laun; félagsþjónusta.
11. Laun; innheimtumenn, almannatryggingar og lánasjóðir.
12. Laun; landbúnaður, orkustofnanir og skógrækt.
13. Laun; löggæsla, dómstólar og fangelsi.
14. Laun; menntastofnanir, skólar og frístundaheimili.
15. Laun; rannsókna- og eftirlitsstofnanir.
16. Laun; heildsala og/eða smásala.
17. Laun; opinber stjórnsýsla.
18. Laun; önnur opinber starfssemi og þjónusta.

Skýringar
Í launatöflunum sem birtar eru hér eru gefin upp meðallaun félagsmanna eftir ýmsum bakgrunnsþáttum, þó aðallega starfsstétt. Meðaltal launa er ekki birt nema fimm eða fleiri félagsmenn hafi svarað í viðkomandi hópi. Launatölurnar í töflunni með heildar- og grunnlaunum mánaðar byggjast á svörum starfsfólks í 70-100% starfshlutfalli. Laun starfsfólks í 70-99% starfshlutfalli eru uppreiknuð miðað við 100% starf. Auk meðaltals eru einnig birt miðgildi, 25% mörk og 75% mörk í töflunum. Þær tölur gefa til kynna launadreifingu í viðkomandi starfsstétt. Miðgildi skiptir svarendahópnum í tvennt, helmingur svarenda er með lægri laun en miðgildið segir til um og helmingur með hærri laun. Talan í dálkinum 25% mörk gefur til kynna að fjórðungur svarenda er með sömu eða lægri laun en þau sem birtast í dálkinum og eru þá 75% svarenda með hærri laun. Talan í dálkinum 75% mörk gefur hins vegar til kynna að fjórðungur svarenda er með hærri laun en tilgreind eru í dálkinum á meðan 75% svarenda eru með sömu laun eða lægri.
Á grundvelli þessara talna, meðaltals, miðgildis, 25% marka og 75% marka, má meta launadreifingu samkvæmt eftirfarandi. Því breiðara sem bilið er á milli 25% marka, miðgildis og 75% marka, þeim mun meiri er launadreifingin í viðkomandi hópi. Eftir því sem bilið breikkar má segja að erfiðara sé að gera sér grein fyrir því hvaða laun eru algengust í viðkomandi starfsstétt eða hópi. Aftur á móti eru launin einsleitari í hópum eftir því sem bilið á milli þessara talna er þrengra og þá er auðveldara að gera sér grein fyrir á hvaða bili algengast er að laun séu í hópnum eða starfsstéttinni. Einnig er hægt að bera saman mismun á meðaltali og miðgildi. Ef meðaltalið er hærra en miðgildið bendir það til þess að nokkrir svarendur í hópnum hafi töluvert hærri laun en meginþorri hópsins og hífi þannig meðaltalið upp. Ef meðaltalið er lægra en miðgildið eru að líkindum nokkrir svarendur með töluvert lægri laun en meginþorri hópsins sem dregur þannig meðaltalið niður. Ef litlu munar á miðgildi og meðaltali má segja að ákveðið jafnvægi ríki í launadreifingu hópsins.

Heildarlaun SFR félaga hækka að meðaltali um 6% sem er umfram verðalag og hækkun kjarasamninga
Helstu niðurstöður könnunarinnar sýna að heildarlaun SFR félaga hækkuðu um u.þ.b. 20 þúsund krónur frá því í janúar í fyrra. Þetta er tæplega 6% hækkun. Meðaltal heildarlauna í könnuninni nú voru 372 þúsund en voru 352 þúsund krónur fyrir ári fyrir fullt starf. Grunnlaun hækka einnig um 6%.


Heildarlaun hækka um 6%

Helstu niðurstöður könnunarinnar sýna að heildarlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um u.þ.b. 20 þúsund krónur frá því í janúar í fyrra. Þetta er tæplega 6% hækkun, en skv. könnuninni sem gerð var fyrir ári hækkuðu heildarlaun um 7% frá janúar 2011 til janúar 2012. Meðaltal heildarlauna í könnuninni nú voru 372 þúsund en voru 352 þúsund krónur fyrir ári fyrir fullt starf. Spurt er um laun greidd þann 1. febrúar 2013. Heildarlaun karla hækkuðu um rúmar 26 þúsund krónur (rúm 6%) og laun kvenna hækkuðu um 19 þúsund krónur (tæp 6%).

Kjarasamningsbundin hækkun á tímabilinu var 3,25% og neysluvísitala hækkaði á sama tímabili um 4.8% þannig að kaupmálttaraukning SFR félaga er um 2-3%

Grunnlaun/dagvinnulaun hækka um 6%

Grunnlaun SFR félaga í fullu starfi hækkuðu um u.þ.b. 17 þúsund krónur frá því í könnuninni fyrir ári. Þetta er tæp 6% hækkun. Meðaltal grunnlauna í könnuninni nú voru 314 þúsund, en voru 297 þúsund krónur fyrir fullt starf í fyrra. Spurt er um laun greidd 1. febrúar 2013. Karlar fengu tæplega 336 þúsund og hækkuðu um rúmlega 20 þúsund (rúm 6%) og konur fengu rúmlega 305 þúsund og hækkuðu um tæplega 17 þúsund (tæp 6%) í grunnlaun fyrir fullt starf.


Sérhæft starfsfólk og tæknar hækka mest

Eins og áður sagði, er um 6% hækkun á bæði grunnlaunum og heildarlaunum. Í heildarlaunum hækkar sérhæft starfsfólk og tæknar mest – eða um 9%. Minnst hækkun á heildarlaunum er í hópnum „Sölu- og afgreiðslustörf“ (1%) og „önnur störf“ (3%) en í þeim hópi eru ófaglærð störf, svo sem öryggisvarsla, húsvarsla, ræsting og ótilgreind umönnunarstörf. Aðrar starfsstéttir hækkuðu um 4-8%. Innan þessara yfirflokka er síðan mikill breytileiki og má nánar sjá launaþróun starfsstétta í launatöflunum.

Könnunin var unnin af Capacent Gallup í febrúar og mars 2013 og var framkvæmd með líkum hætti og síðustu ár. Alls sendu tæplega 3.000 SFR félagar inn lista, en um 2.600 svör voru notuð við úrvinnsluna. Svarhlutfall var tæplega 70%. og hækkaði umtalsvert frá því í fyrra en þá var svarhlutfallið 63%. Af þeim sem svöruðu voru konur um 71% og karlar um 29% og er það svipað og í síðustu könnunum. Langflestir félagsmanna svöruðu á netinu. Hér má sjá kynningu Capacent

Trúnaður
SFR vill árétta að alger trúnaður ríkir við framkvæmd könnunarinnar. Mjög ströngum reglum er fylgt af Capacent við úrvinnslu gagnanna og geymslu þeirra. Öllum úrtakslistum er síðan eytt þegar niðurstöður hafa verið birtar og verkefni formlega lokið.

Bilið á milli hæstu og lægstu launanna eykst
Þegar borin eru saman laun þeirra 5% félagsmanna sem eru á lægstu laununum og þeirra 5% sem eru á hæstu laununum má sá að launabilið eykst á milli ára.

Samanburður á 5% hæstu og 5% lægstu launum hjá SFR
Með því að bera saman laun þeirra lægst launuðustu og þeirra hæst launuðustu fæst mynd á launabilið hjá félagsmönnum.
Þau 5% sem eru með lægstu heildarlaun eru með 228 þúsund krónur í heildarlaun, en þau 5% sem hæst hafa launin eru með 666 þúsund á mánuði í heildarlaun. Það þýðir að þeir sem lægstu launin hafa eru með þriðjung af launum þeirra sem hæstu launin hafa. Einnig mætti segja að þeir sem hæstu launin hafa séu með tæplega þreföld laun þeirra sem lægstu launin hafa.
Launabil grunnlauna er minna en heildarlauna, en þar eru þau 5% lægst launuðustu með 42% af launum þeirra 5% sem eru hæst launuðust. Það þýðir að þeir hæst launuðustu eru með 2,4 sinnum hærri laun en þau lægst-launuðustu. Þetta launabil er svipað og mældist 2012 en hærra en 2010.